https://www.hafta.com.tr/korfezin-kalbine-mudahale-54981
Takvimler 2014 yılının Kasım ayını gösteriyordu. Meslek büyüğüm, rahmetli Hıncal Uluç, o yıllarda Sabah Gazetesi’nin bulunduğu Barbaros Bulvarı’ndaki binanın onuncu katında yer alan ofisinde, kendine özgü kahkahasını atarak, “İzmir’in sokakları Cahit Külebi’nin dizelerindeki gibi mi kokuyor?” diye mırıldanmıştı.
Ardından sözü, kentin sembolü olan ünlü körfeze getirip, “Sevgili Hakan, kokusu Ege’nin incisine yakışıyor mu?” diye sormuştu. Bu sohbetin üzerinden uzun yıllar geçti. Hıncal Ağabey’i rahmetle anmak ve körfezin son durumunu yazmak farz oldu.
(26.07.2025)
Hakan Atis
Ne zaman Kemalpaşa Tüneli’nden çıkıp İzmir’e “merhaba” desem, çirkin ve yüksek beton yığınlarıyla karşılaşıyorum. O an şiirimizin naif ismi Cemal Süreya aklıma geliyor. Gökyüzüne selam verip onu saygıyla anıyorum. Ardından, “İzmir’de hayat beklenmez, kovalanmaz da. O zaten sizinle beraberdir” dizelerini mırıldanıyorum.
Rüzgarın mavi estiği kentimin, 1960’lardan itibaren çürük diş gibi bünyesini saran çimento fabrikaları ve taş ocaklarının yanı sıra, onu esir alan çarpık, bilinçsiz ve mantıksız kentleşmeye rağmen yine de çok güzel olduğunu düşünüyorum. Ancak şehir planlamacılığı bilimine 1960’lardan itibaren popülist yaklaşımlarla sırtını dönen dar ufuklu yöneticiler nedeniyle, cazibesini yavaş yavaş yitiriyor.
Biliyorum ki bu gerçeğin farkında olan biri daha var: İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Dr. Cemil Tugay’dan söz ediyorum. İcra makamında olan deneyimli yerel yönetici elbette zamanı geri döndürme gücüne sahip değil.
ÖNCELİKLİ KONU
Yine de geleceğe yönelik olumlu işler yaparak, kendisinden önceki 70 yılın açığını kapatmaya çalışıyor. Örneğin, sadece geçen yıl belki de İzmir tarihinin en büyük yatırımlarından birine imza atıldı. İZSU Genel Müdürlüğü’nün özverili ekipleri tarafından, körfezin ihtiyaç duyulan bölgelerinde derinliğin 4 metreye çıkarılması için kollar sıvandı.
Maalesef, uzun yıllar Gediz Nehri kaynaklı çamurlar nedeniyle su seviyesi bazı bölgelerde yer yer 20 santimetreye düşmüştü. Göreve geldiğinde körfezi öncelikli hizmet alanı olarak belirleyen Dr. Cemil Tugay’ın bizzat takip ettiği çalışmalar arasında, Çiğli Biyolojik Atıksu Arıtma Tesisi ilk sırada geliyor.
Günümüzde İzmir Büyükşehir Belediyesi İZSU Genel Müdürlüğü ekipleri, bir yandan kentin kanal altyapısını rahatlatacak ve ihtiyaçlara uygun hale getirecek yağmur suyu hatlarının yapımına devam ediyor; diğer yandan körfezdeki dip tarama çalışmalarını sürdürüyor.
Notlarıma göre, iki etap halinde 2,5 milyon metreküpten fazla dip çamuru temizlenecek. Bunu ve tamamlayıcı diğer çalışmaları önemsiyor, takdirle karşılıyor ve dört kuşağı İzmirli bir gazeteci olarak kalemimle destekliyorum.
Zira, maviliklerin üstünde ve altında çalışmak sanıldığı kadar kolay değildir. Empati kurmanızı öneriyorum… Örneğin, bindiğiniz vapurlar bile an gelir beşik gibi sallanır. Sanırım fazla söze gerek yok!
İZSU’nun gerçekleştirdiği bu çalışmanın geçen yılki maliyetini bilmek ister misiniz? Tam 440 milyon TL.
Gediz Nehri, doğal güzelliği ve önemi tartışılmaz bir zenginlik. Ancak söz konusu İzmir Körfezi olunca, taşıdığı çamurun ve kirliliğin neden olduğu durum, çok daha radikal önlemler alınması gerektiğini gösteriyor.
Cemal Süreya’nın “hayatın beklenmediği ve kovalanmadığı şehir” olarak tanımladığı Ege’nin incisi İzmir’de, Çiğli’deki biyolojik arıtmanın 4. etabı için yapılan yatırım, yanılmıyorsam 1,5 milyar TL dolayında. (Not: Yazımda “milyon” geçiyor, fakat büyük ölçekli bir yatırım olduğu için “milyar” olabilir; teyit edilmeli.)
Rakamlar, enflasyon nedeniyle artış göstermiş olabilir. Söz konusu arıtma çalışmalarında, elbette önceki dönemlerde görev yapan Dr. Burhan Özfatura ve Yüksel Çakmur başta olmak üzere tüm büyükşehir belediye başkanlarının katkısı var. Ancak Dr. Cemil Tugay’ın bunları daha da ileriye taşıdığı ve sürdürülebilir kılmak için büyük çaba harcadığı da bir gerçek.
BİLİMSEL YÖNTEMLER
İzmir Körfezi, İskenderun ve Kocaeli için adeta bir laboratuvar işlevi görüyor. Alınacak olumlu sonuçlar, kirlenen diğer zenginliklerimiz açısından önem taşıyor.
Bu nedenle Dr. Cemil Tugay, acil müdahale olarak modifiye kil yöntemini de gündeme getirdi. Çin Bilimler Akademisi Oşinoloji Enstitüsü’nden Dr. Isaac Yongquan Yuan da, bu uygulamanın balık ölümlerine yol açan alg patlamalarına karşı “yangın söndürücü” gibi hızlı etki gösterebileceğini vurguladı.
Bir başka dikkate değer öneri ise Su Ürünleri Yüksek Mühendisi Mehmet İrfan Ataoğuz’a ait. Ayrıntılarını geçen yazımda paylaşmıştım.
Sözün özü, İzmir Körfezi için her türlü bilimsel görüşün analiz edilmesinde yarar olduğunu düşünüyorum.
Hâlihazırda çizilen yol haritası, geleceğe yönelik umutları artırıyor. Yazımı tamamlıyorum. Haftaya Karadağ’ın mavi yeşil cenneti Budva’da demirliyoruz. Adriyatik kıyısındaki en eski yerleşim merkezlerinden birini tanıtacağım.
Pruvanız neta, rüzgar kolayınıza olsun. Esen kalın.
Mavi Dünya 
Yorum bırakın