https://www.hafta.com.tr/yazarlar/hakan-atis
Yangın teknelerde karşılaşılabilecek en ciddi tehlikelerden biridir. Korku dolu anlar yaşamamak için olası tehlikelere veya risklere yönelik önlemler eksiksiz alınmalıdır.
(25.11.2025)
Hakan Atis
Maviliklerin efsunlu güzelliği insanı öylesine güçlü çeker ki kayıtsız kalmak mümkün değildir. Enginlerin rüzgârın gücüyle cömertçe sunduğu coşkuyu yaşamanın temel koşulu ise emniyet kurallarına dikkat etmektir. Son aylarda gelen yoğun okur mektupları, bazı noktaları özellikle de yangın konusunu yeniden gündeme getirmemi gerektirdi. Hazırsanız başlayalım…
İster balıkçı sandalı, ister mega yat, yolcu gemisi, vapur ya da tanker olsun fark etmez; tüm deniz taşıtlarında yangın tehlikesine karşı önlemler A’dan Z’ye eksiksiz alınmalıdır. Özellikle tarihi geçmiş yangın tüpleri ve yanlış ekipman seçimi, tehlike anında telafisi mümkün olmayan sonuçlara yol açabilir. Sabit köpük sistemleri genellikle yakıt kaynaklı yangın riski olan motor bölümlerinde ve büyük tonajlı deniz taşıtlarının makine dairelerinde, yani kapalı alanlarda kullanılır. Bu nedenle alevlere müdahalede kullanılacak yangın tüpünün niteliği son derece önemlidir.
Deniz dostlarıyla paylaşacağım bilgilerin kaynağı, Sezer Atmaca’nın derlemeleri ile Amatör Denizcilik Federasyonu’nun “Amatör Denizci El Kitabı” adlı başucu eserimdir. Edinmenizi tavsiye ederim.
ÖNCE GÜVENLİK
Benim deyişle “Mavi Anayasa” ihmale gelmez. Güvenli seyirlerin, mavi düşler atlasında diyar diyar dolaşmanın ilk şartı; tüm güvenlik kurallarına harfiyen uymaktır. Bunun aksini düşünen varsa, ayağını tekneye atmasın derim!
İsveç, Almanya, İtalya ve Yunanistan seyahatlerimde not aldığım izlenimler arasında, güvenlik kurallarının mükemmel uygulanışına dair satırlar fazlasıyla yer alır. Özellikle de yangınlara yönelik olanların altını çizmişim.
Şimdi konumuza dönelim…
Denize açılmadan önce teknenizin donanımını ve motorunu mutlaka kontrol edin. Bu husus çoğu zaman es geçilir, oysa tekneye adım atar atmaz yapılması gereken ilk şeydir.
Motoru çalıştırmadan önce:
- Etrafını dikkatlice inceleyin.
- Karanlık bölümler için güçlü bir el feneri kullanın.
- Yakıt, yağ, akü şarjı, hortum ve kelepçeleri kontrol edin.
- Yakıt ve soğutma suyu sızıntısı olmadığından emin olun.
- Yelkenliyseniz tüm halatları, telleri, kilitleri ve bağlantıları gözden geçirin.
Bunların tümü en fazla 20 dakikanızı alır ama hayat kurtarır.
Elbette teknede kişi sayısı kadar can yeleği, güçlü bir tel makası, ilk yardım seti, işaret fişeği, düdük ve el feneri bulundurmak zorunludur. Telsiz ise teknelerin görünmez can salı gibidir; yapılan anonsları mutlaka dinleyin. Ne yazık ki birçok tekne sahibi bu konuları hafife alıyor ve “kitabi bilgiler” diyerek gülüp geçiyor. Taa ki maviliklerin öfkesiyle karşılaşana kadar… Fakat o zaman da iş işten geçmiş oluyor.
RİSK UNSURLARI
Sezer Atmaca’nın aktardığı bilgiye göre, teknelerde en tehlikeli yangınlar motor bölümünde başlayanlardır. Çünkü bu bölümde yağ ve yakıt gibi yanıcı maddeler bulunur. Bu nedenle:
- Motor çevresi her zaman temiz tutulmalıdır.
- Benzinli teknelerde buharlaşma ve sızıntıya özellikle dikkat edilmelidir.
- Motor ve yakıt bölümleri sık sık havalandırılmalıdır.
- Sintine temizliğine özen gösterilmelidir; sızıntılar burada birikirse yangın riski artar.
- Yağlı ve kirli üstüpü türü bezler ayrı bir metal kutuda saklanmalıdır.
- Tiner, alkol, boya gibi yanıcı maddeler zorunluluk dışında teknede bulundurulmamalıdır. Bulundurulacaksa motor çevresinden uzak ve güvenli şekilde depolanmalıdır.
Seyir sırasında yangın çıkarsa:
Eğer yangın kontrol altına alınamıyorsa vakit kaybetmeden telsizden ihbarda bulunun.
Mayday prosedürü:
- “Mayday” kelimesini üç kez tekrarlayın.
- Ardından teknenizin adını üç kez söyleyin.
- Bir kez daha “Mayday” deyin.
- Teknenizin adını tekrar edin.
- Koordinatlarınızı bildirin.
- Gerekirse bulunduğunuz yeri harita bilgileriyle tarif edin.
En önemlisi: Sakin olun. Telaş, yangından daha hızlı yayılır ve büyük hatalara sebep olur.
Yangın büyüyorsa ve yayılıyorsa can salı veya bot, tekneden ayrılmanız için en doğru ve güvenli seçenektir. Bu nedenle can salı veya bot bulunmayan teknelerle kesinlikle denize açılmayın.
YANGIN TÜPLERİ
Piyasada birçok marka ve model bulabilirsiniz. Benim önerim, ihtiyacınızı doğru belirleyip ona göre hareket etmenizdir. Çevrenizdeki tekne sahibi dostlarınızın tecrübelerini elbette dinleyin; fakat her teknenin ihtiyacının farklı olabileceğini unutmayın.
Tavsiyem, denizcilik sektöründe uzmanlaşmış firmalara yönelmenizdir. Teknenizin bakımını yaptırdığınız yetkili servislere danışın. Yangın tüplerinin periyodik kontrolünü kesinlikle ihmal etmeyin.
Elbette tek başına yangın tüpüne sahip olmak yeterli değildir; alevlere nasıl müdahale edeceğinizi bilmeniz gerekir.
Gerekirse harita masanızda bu tür acil bilgilere yer veren küçük not kartonları bulundurun. Hatta fotoğraflı hazırlarsanız aradığınız bilgiyi daha çabuk bulursunuz.
Pruvanız neta, rüzgâr kolayınıza olsun.
Mavi Dünya 
Yorum bırakın